2012.03.29 – ලංකාදීප – මිලින්ද මොරගොඩ

බුද්ධ දේශනාව තුළ ඇත්තේ සදාකාලික දර්ශනයකි. එය හෙළි කරන්නේ පරනාවඥාව කරා යන මාවතයි. බිහිකරන්නේ පරීපසඥාවන්තයින්ය. අනුකාරකවාදීන් නොවේ. ශාසනය අභියෝගයකට ලක්ව ඇත. පාලනයට අනුශාසනා දෙන මහා බලවේගය වූ මහා සංඝරත්නය ගිහි සමාජයේ ඇවතුම් පැවතුම් වෙත නැඹුරු වෙමින් තිබේ.

සංඝරත්නය මහජන නියෝජිතයන් සේ කටයුතු කරති. නොයෙකුත් වෘත්තීන් හි නියැලෙති. එළවලූ, පළතුරු හා ධාන්ය් මගින් පමණක් යැපෙන සංඝයා වහන්සේලා ද සිටිති. මුදල් පරිහරණය නොකරන භික්ෂූන් වහන්සේලා ද සිටිති. එයට හාත්පසින් ම වෙනස් අන්දමට ලෞකික දේ සංඝ සමාජයේ පරිහරණය වෙමින් ද තිබේ. දුරකථන, යාන වාහන, ගුවන් විදුලි යන්තරිබ , රූපවාහිනී සහ පරිගණක, මෙයින් සමහරකි. සංඝරත්නයට මෙවැනි දේ අකැප ද? කැපවන්නේ කෙසේ ද? සංඝයා වහන්සේලා ධර්මයට අමතරව වෙදහෙදකම් හා දෛවඥ ඇතුලූ ශාස්තරමය පර් හගුණ කරගෙන සිටිති. අතීතයේ ඒ හෙයින් එකී ශිල්ප ශාස්තරහන ආරක්ෂා විය. නිස්සරණධ්යාවශයෙන් කිරගෙනයා කළේය. එනමුත් අද ඇතැම් වෙහෙර විහාරස්ථාන ගුරුකම් හා යකැදුරුකම් කරන මධ්ය්ස්ථානය. තවත් තැනෙක විහාරස්ථානයේ ඉඩ කඩ වෙන්කරගෙන නොයෙකුත් බාහිර ව්යා්පාර හා අධ්යාථපන පන්ති පවත්වන බව දැක ගත හැකිය. නීති වෘත්තියට ඇතුලූවීම හා රියැදුරු බලපතරන බ ලබා ගැනීම යනාදී ගිහි සමාජයට සීමා වූ අංශ කෙරෙහි ඇතුල්වන්නට භික්ෂූන් වහන්සේලා යෝජනා කරති. සංඝ සමාජයේ විහාරස්ථාන හා දේපොල සම්බන්ධ ආරවුල්ය. උසාවි නඩු තීන්දුවල පිහිට යන අවස්ථාය. මෙය පිරිහීමයි.

අප මුහුණ පා සිටින අර්බුදවලට හේතුව සමාජ විනය හා විශ්වාසය පිරිහීමයි. ආණ්ඩු හා එහි පනවන ලද නීති රීති බිඳ වැටී ඇත. අවංකත්වය, ගෞරවය, මධ්යවස්ථභාවය හා යුක්තිය වැනි ජනසමාජය ගරු කරන වටිනාකම් නැවතත් ඇති කරගත යුතුය. බෞද්ධ දර්ශනයට අනුව මග සැකසෙන රටක සංඝ සමාජය පිරිහෙන විට සමස්ථ සමාජ දේහයම විකෘතියට පත්වීම නොවැලැක්විය හැකිය.

බුද්ධ දර්ශනය පරතියභාවත් කිරීම වෙනුවෙන් නිසි තීන්දුවලට එළැඹීමේ වගකීමක් ත්රෛේනිකායික මහ නාහිමිවරු පරරීමධාන මහා සංඝරත්නයට තිබේ. ශාසන පරිහානිය කට පසු නිවැරදි මගට ගත් බව ඉතිහාසයේ සඳහන්ය. මහා කාශ්යපප මහ රහතන් වහන්සේගේ පරේ සධානත්වයෙන් පළමු සංගායනාව පවත්වා ඇත. දෙවනුව බුදු රජාණන්වහන්සේගේ පිරිනිවන් පෑමෙන් සියවසරකට පසුව ද, තෙවැන්න මොග්ගලී පුත්තතිස්ස මහ රහතන්වහන්සේගේ පර ද ධානත්වයෙන් පාටලී පුත්ත නගරයේ දී ද පැවති බව මහාවංශයෙහි සඳහන්ය. මේ දක්වා ධර්ම සංගායනා දොළහක් පවත්වා ඇති අතර එයින් සංගායනා තුනක් ශරීන් ලංකාවේ දී පවත්වා තිබීම සුවිශෙෂය. පොළොන්නරු යුගයේ දී මහා පරාකරේ දමබාහු රජතුමන් විසින් ද දඹදෙණිය යුගයේ දී විජයබාහු රජතුමන් ද කතිකාවක් මගින් සංඝ සමාජයේ පරින තිසංස්කරණ ඇතිකරන ලද බව ඉතිහාසය දක්වයි. බාහිර ආකරිය මණ ඇතුලූ නොයෙක් කාරණා මත ශාසනය පිරිහී ගිය අවස්ථාවේ, ශරීස සරණංකර සඟ රාජ හිමිපාණන් ගේ මෙහෙයවීමෙන් නැවත උපසම්පදාව පවා ඇති කරන්නට සිදුවිය. මහා සංඝරත්නය සියම් හෙවත් තායිලන්තයෙන් වඩමවාගෙන පැමිණ තිබේ. මෙවැනි සංශෝධන කරන්නට විශාල ශක්තියක් අවශ්ය ය. එය කළ හැකි වූයේ බලවත් රාජ්යට නායකයන්ගේ අනුගරිබේහය ඇතිවය.

භික්ෂුවගේ පැවැත්ම ධර්මානුකූලව වෙනස් ගත හැකි ආකාරය ගැන බුදු රජාණන්වහන්සේ පැහැදිලිව දේශනා කර තිබේ. අර්බුදයක් පැන නැගි අවස්ථාවක එයට මුහුණ දෙන්නේ කෙසේ දැයි එදවසට ගැළපෙන පරිදි දක්වා ඇත. විහාර හා දේපොල පවත්වා ගැනීම, දායක කාරකාදීන් සමග පවත්වන සම්බන්ධතා හා පාලකයාගේ සිට සාමාන්යන පුද්ගලයා දක්වා බලය නොව ගුණය අනුව උස් මිටි තැන් හඳුනා ගත හැකි අන්දම පැහැදිලිව දක්වා තිබේ. සාකච්ඡාවෙන් සංවාදයෙන් මෙකී කාරණා විසඳාගැනීමට ඉඩ ඇත. එය කළ හැකි වන්නේ ශාසනික සංශෝධනයකින් පමණකි. එවැනි සංශෝධනයක් අවශ්ය බව පෙනේ. සංඝ කතිකාවතකට කාලයයි. එයින් පසු සංඝ සමාජය පමණක් නොව පිරිසිදු ගුණැති හිමිපාණන් වහන්සේලාගේ ආලෝකයෙන් ජන සමාජය ද දිලෙනු ඇතැයි අපේක්ෂා කළ හැකිය.

Advertisements